YKS Tam Hazırlık
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
www.biyolojidefteri.com
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
Youtube Kanalımıza Davetlisiniz...
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
www.biyolojidefteri.com
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
Biyoteknoloji ve Gen Mühendisliği
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
Biyoloji Dersine Nasıl Çalısmalıyız?
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
Mitoz ve Eşeysiz Üreme
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...
www.biyolojidefteri.com
Hayatın Dilini Öğrenmek İçin...

fotoperyot1

Mevsimsel olaylar, birçok bitkinin yaşam döngüsünde kritik önem taşır. Bitkilerde tohumun çimlenmesi, çiçeklenme, tomurcuk dormansisinin oluşması veya kırılması çoğunlukla yılın belli bir döneminde ortaya çıkan gelişim evreleridir.

Bazı bitkilerin çiçeklenmesi için birkaç gün gerekirken bazılarının çiçeklenmesi için daha fazla süreye ihtiyaç vardır. Örneğin Fagus sylvatica ( kayın ) çiçeklenmek için 40 yıllık zamana ihtiyaç duyar.

Bir bitkinin 24 saatlik gece ve gündüz döngüsünde, gündüz ( ışık ) ve gece ( karanlık ) periyodunun uzunluğuna göre fizyolojik olarak verdiği yanıt fotoperiyodizm olarak adlandırılır.

Fotoperyodizm, fizyolojik bir olayın yılın belirli bir zamanında gerçekleşmesini sağlar. Birçok bitkide fotoperiyoda yani gece ve gündüzün nısbi uzunluğuna karşı verilen fizyolojik yanıt çiçeklenme şeklinde olur.

Birçok bitkinin uzun yaz günlerinde çiçekleniyor olması araştırmacıların uzun günlerle ( uzun ışıklanma süresi ile ) çiçeklenme arasında bir ilişki olduğunu düşünmelerine yol açmıştır. Ancak 1920’li yıllarda GARNER ve ALLARD isimli bilim adamlarının tütün mutantlarıyla yaptığı çalışmalar bu görüşün doğru olmadığını ortaya çıkarmıştır.

Bu tütün mutantı uzun yaz günlerinde 5 metreye kadar boylanmış ( vejetatif büyüme göstermiş ) ancak çiçeklenmemiş, çiçeklenmesi diğer tütün bitkilerinin aksine kısa gün uzunluğuna sahip kış aylarında gerçekleşmiştir.

fotoperyot2

Bitkilerin fotoperiyodik yanıtlarına göre sınıflandırılması genelde çiçeklenmeye dayanır ve fotoperiyoda bağlı olarak 3 farklı bitki grubundan bahsedilebilir.

ü  Uzun gün ( kısa gece ) bitkileri

ü  Kısa gün ( uzun gece ) bitkileri

ü  Nötr gün bitkileri

fotoperyot3

Kısa gün ( uzun gece ) bitkileri

Yalnızca kısa gün koşullarında, yazın sonu sonbahar ya da kış aylarında çiçeklenen bitkilerdir. Krizantemler, sütleğenler, kazayağı, soya fasulyesi, patates gibi bitkiler kısa gün bitkileridir.

Gece uzunluğu ile çiçeklenmenin kontrol altına alınması ekvatordan uzak bölgelerde çok daha yaygındır.

Uzun gün ( kısa gece ) bitkileri

Gündüzün geceye oranla daha uzun olduğu günlerde genellikle ilkbahar ve yaz aylarında çiçeklenen bitkilerdir. Bu bitkilerin çiçeklenebilmesi için günde en az 12 – 14 saat ışık almaya ihtiyaçları vardır.

Ekvatordan uzak bölgelerde yaşayan bitkiler genellikle uzun gün bitkileridir. Bu bölgede yetişen kültür bitkileri yalnız gün ışığının yoğun olduğu yaz mevsiminde çiçeklenir.

Aksi durumda çiçeklenme gecikir. Arpa, buğday, dereotu, şeker pancarı, turp, çavdar ve ıspanak uzun gün bitkilerine örnek olarak verilebilir.

Nötr gün bitkileri

Gün uzunluğundan yani fotoperiyottan bağımsız olarak çiçeklenen bitkilerdir. Fasulye, domates, pamuk, ayçiçeği, pirinç ve karahindiba bu tür bitkilerdir.

Araştırmacılar, çiçeklenme ve fotoperiyoda verilen diğer yanıtları kontrol dene etmenin gün uzunluğu değil gece uzunluğu olduğunu ortaya koymuşlardır. O halde uzun gün bitkilerine kısa gece bitkileri demek daha doru bir tanımlama olacaktır.

Kısa gün bitkilerinde çiçeklenmenin olabilmesi için gereken minimum karanlık süre kritik gece uzunluğu olarak adlandırılır.

fotoperyot4

Örneğin kısa gün bitkisi olan pıtrakta, kritik gece uzunluğu 8,5 saat olup bu süre ve daha uzun karanlık evreleri bu bitkide çiçeklenmeyi uyarır. Ancak 8,5 saatlik karanlık evresi herhangi bir sebeple kesintiye uğratılırsa ( flaş ışığı verilmesi gibi ) çiçeklenme gerçekleşmez. Bitkide sadece vejetatif büyüme görülür.

Kısa gün bitkilerinden olan krizantemlerde normalde çiçeklenme sonbaharda gözlenir ancak ticari amaçla sonbahardaki her bir uzun gece flaş ışığı ile kesintiye uğratılırsa çiçeklenme mayıs ayına kadar uzatılabilir.

fotoperyot5

Uzun gün bitkilerinde çiçeklenme, karanlık zaman diliminin kritik gece uzunluğundan daha az olduğu zamanlarda gerçekleşir. Bu bitkilerde karanlık zaman dilimi kesintiye uğratılarak ( flaş ışığı ile vb. ) bitkinin çiçeklenmesi sağlanabilir.

fotoperyot6

Kırmızı ışık, fotoperiyodun gece bölümünü kesintiye uğratan en etkili renkteki ışıktır. Kırmızı ışığı absorbe eden ve fitokrom adı verilen bir pigment, bitkinin tohumdan çiçeklenmesine kadar olan süreçte ışığa verdiği birçok yanıtın düzenlenmesini sağlar.

Fitokromun kırmızı ( RED ) ve uzak kırmızıyı ( FAR RED ) soğuran iki farklı tipi mevcuttur. Bu iki tip fitokrom ışık etkisinde birbirlerine dönüşür ve bu elemanların birbirlerine oranının değişmesi bitkinin ışığı algılamasını sağlar. Bu mekanizmayla bitki kendi biyolojik saatini ayarlar.

Kısa gün bitkilerinde karanlık zaman diliminin kritik gece uzunluğundan daha kısa tutulması   ( flaşla aydınlatma gibi ) durumunda çiçeklenme olmaz. Ancak karanlık zaman dilimi önce kırmızıyı rengi soğuran ( RED ) fitokromları, ardından uzak kırmızıyı soğuran ( FAR RED ) fitokromları uyaracak şekilde kesintiye uğratılırsa bitki karanlık zaman diliminin kesintiye uğratıldığını algılayamaz ve çiçeklenir. Çünkü RED ve FAR RED fitokromların birbirlerine oranlarında değişiklik oluşmamıştır.

fotoperyot7

Bitkilerde çiçeklenmeyi sağlayan asıl eleman florigen adı verilen bir hormon olup bu hormonun sentezi fitokromların ışığı algılamasıyla tetiklenir. Floem ile taşınabilen florigen hormonu birbirinden ayrı şekilde ( ancak iletim elemanları temas halinde ) uzun ve kısa gün uzunluğuna maruz bırakılan iki faklı pıtrak bitkisi üzerinde yapılan deneylerle açıklığa kavuşturulmuştur. Kısa gün uzunluğuna maruz bırakılan bitkinin ürettiği hormon iletim demetleri vasıtasıyla diğer bitkiye de geçmiş ve uzun gün ışığına maruz bırakılan bitkide de çiçeklenme görülmüştür.

fotoperyot8

PDF DOSYASI İÇİN

arrow 158359 1280

Tum Haklari Saklidir. 2015 Biyoloji Defteri design by Ahmet